Kategori : Kilis - Etiketler :kilis hakkında bilgi, Kilis'in Adı .kilisin tarihi, kilisin adı nerden geliyor, kilisin anlamı - Tarih : 12 Şubat 2011
Yukari Makedonya da Pella yakinlarinda C y r r h ü s denen bir kentle ayni adi tasidigi ve Osmanli kaynaklarinda, oradakinin “Bosna Kilisi” veya “Kilis Kalesi”, burasinin da;”Halep Kilisi” olarak geçtigi biliniyor. Prof. Filip Hitti de (Sematik Literatür Profesörü),History Of Sury adli eser (S.292) bu bilgileri dogruluyor, Sözcügün Makedon kökenli oldugu buna dayandirilir.
Okunusu Kiris olup, Kilis sözcügüne fonetik bakimindan büyük benzerlikgöstermektedir. VIII. Yüzyilda, bölgemize Müslümanligi kabul eden Türkmenler gelmeye baslamisti. Kilis adinin bunlar tarafindan konuldugu veya Türk-Yakut agzinda Kilis sözcügünün düz, perdahlanmis anlaminda kullanilmasi nedeniyle, günümüze böyle ulastigi tahmin ediliyor. “Grand Dictioner “de Ismail Hami Danisment, Cyrrhus sözcügünü KIRIS olarak söylemlemekte ve anlamini da “Efendi” olarak yazmaktadir. Büyük olasilikla, Türkmenler Kiris’i, KILIS olarak söylemlemis, bugünkü yer de KILIS olarak isimlendirmistir. Sor Türkleri de, bal dalagina Kili s derlerdi.
Sözcük, Araplar tarafindan Killiz biçiminde söylenmistir. X. yüzyilda (985) Bardas Fokas tarafindan Araplardan alindiginda, onlardan esinlenerek Killiz olarak ilk kez kaynaklara geçtigi görülüyor. (Bak! Istanbul Üniversitesi yayinlari No. 1528 Ernest Honigman “Bizans Devletinin Dogu Siniri” Çeviren Fikret Istan S.103 ) Bu nedenle sözcük KILIS olarak yerlesmistir.
Necip Asim Bey (Yaziksiz-Balhasanoglii) da 1902de Budapeste’de “Keleti Szemle” adli dergiye yazdigi, “Türkçe’de Kilis Lehçesi” baslikli Fransizca makalesinde, sunlari yazmaktadir:; “Asim Efendi (Antepli Mütercim Asim Efendi) ve günümüz yazarlarindan bir kaçi Kilis sözcügünün Arapça’dan geldigini ve “bir araya toplama” (Bir araya getirme) anlamina geldigini belirtmektedirler.Ayrica Azez ve çevresinin Timurlenk tarafindan yakilip yikilmasindan sonra yöre halkinin Kilise göçerek ve burayi kurarak,, yeniden toplanmalarinin anisina bu adi verdikleri dogrultusundaki düsünceyi desteklemektedirler. Bana göre ise, bu bir yanilgi. Zira, bu kent (Islamlarca) fethedilmeden önceleri de Kilis namiyla anilmaktaydi. Yörede bulunan arkeolojik kalintilar ve kentle ilgili belgeler, Romalilar dan kaldigini göstermektedir. Zeytinlikler ve daha baska Roma dönemi izi tasiyan sözcükler, Kilisin Roma uygarliginin zenginliklerini tasidigi dogrultusundadir” denmektedir. Böylece sözcügün Arapça kökenli olmadigi tarihçi bu hemsehrimizce de kabul edilmektedir. Romalilarin da bu ismi Cyrrhuss sözcügünden alarak kullandiklari anlasiliyor.
